CrossOvernieuws
14.07.08
Ratjes en schatjes als het kan toch aan de bak
Een baan voor zeer moeilijk lerende kinderen is geen vanzelfsprekendheid - integendeel. Maar in Amsterdam lukt het Trainee+ in driekwart van de gevallen er eentje te vinden.
Enthousiast trekken de drie jongens op de gordijnafdeling van de Praxis in Zuidoost de dozen in de gangpaden leeg en vullen ze de rekken met gordijnaccesoires. Het lijken drie doodgewone werknemers, maar als een klant vraagt hoe de uitschuifgordijnrail werkt, wordt het stil. "Dat weet ik niet", mompelt een van hen zonder de vrouw aan te kijken. "Wij kunnen alleen vakken vullen."
Niet te veel willen
"De reactie van de jongens is begrijpelijk als je weet dat ze allemaal een beperking hebben, zoals ADHD of autisme, of psychische klachten," zegt werkmeester Ralph Dirksen van Trainee+. Onder zijn begeleiding lopen de jongens hier stage. "We moeten niet te veel willen," zegt hij glimlachend. "Voor hen is het een hele prestatie dat ze dit werk nu al onder de knie hebben."
Voor veel van deze jongeren is het bijna onmogelijk zonder hulp een baan te vinden, laat staan die te behouden, legt Dirksen uit. "Maar door de intensieve begeleiding van Trainee+ kunnen deze jongeren nu toch aan het werk." Ieder jaar worden 75 Amsterdamse jongeren zo stap voor stap begeleid naar werk. Dirksen: "Vaak moeten ze alles nog leren, niet alleen over het werk zelf, maar ook dingen als op tijd komen en sociale vaardigheden."
Trainee+ is acht jaar geleden opgezet door de Kingmaschool in Noord, een school met ongeveer driehonderd zeer moeilijk lerende kinderen (zmlk-school). "We zagen dat veel leerlingen niet aan het werk kwamen," zegt coördinator Maureen van der Pligt. "Je kunt ze wel tot hun achttiende lesgeven en het daarna aan het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen - red.) overlaten, ze aan het werk te helpen, maar vaak komt er dan niets van terecht - doordat ze niet genoeg begeleiding krijgen."
Intensieve stagebegeleiding
Bij Trainee+ krijgen ze die wel. De jongeren lopen onder intensieve begeleiding stage bij een van de vijftien projecten in Amsterdam. Zo leren ze vliegtuigen schoonmaken op Schiphol of kunnen ze horeca-ervaring opdoen in traiteur The Sweet Store op het Bijlmerplein.
Met een aantal bedrijven is afgesproken dat stagiairs die geschikt zijn bevonden, een baan aangeboden krijgen. De eerste jaren krijgen ze dan nog begeleiding van een eigen job coach, die af en toe komt kijken hoe het gaat op het werk.
Ongeveer een derde van de deelnemers is afkomstig van de Kingmaschool. De rest stroomt in van andere Amsterdamse scholen voor speciaal onderwijs of komt bij de Dienst Werk en Inkomen vandaan.
Op de Kingmaschool is alles erop gericht de jongeren aan een baan te helpen. Om die reden blijven ze langer op school dan gewoonlijk, maximaal tot ze twintig zijn. Ook worden ze al vroeg voorbereid op een baan. Directeur Wim van Oosten: "Dat doen we door te kijken naar wat jongeren wél kunnen, in plaats van wat ze niet kunnen, en het onderwijs daarop aan te passen."
Die benadering leidt soms tot onenigheid met het ministerie van Onderwijs, zegt Van der Pligt. "Als de inspectie langskomt, constateert die soms dat een leerling van 18 geen taalles meer krijgt, en dat vinden ze wel horen. Maar als wij na jaren proberen concluderen dat een kind niet gaat leren lezen, houden we op met proberen."
Aanleren vaardigheden
Volgens Van der Pligt kan de tijd en energie van de school dan beter besteed worden aan het aanleren van vaardigheden, waardoor een leerling later aan het werk kan. "Bovendien is het frustrerend voor een kind er steeds mee te worden geconfronteerd dat het iets niet kan."
Uit de cijfers blijkt dat de aanpak van Trainee+ vruchten afwerpt. Ongeveer 75 procent van de jongeren die het traject hebben doorlopen, hebben vast werk gevonden. Een enorm hoog percentage vergeleken met het landelijk gemiddelde van negen procent. Ook de schoolresultaten zijn indrukwekkend. Twee weken geleden reikte wethouder van Onderwijs Lodewijk Asscher aan elf leerlingen van de Kingmaschool een mbo-diploma op niveau 1 uit. Dat is een unieke prestatie voor leerlingen op een zmlk-school.
Onduidelijkheid over rijkssubsidie maakt echter dat het voortbestaan van het project onzeker is.
Ratjes en schatjes
Ondanks alle inspanningen van Trainee+ is het vinden van werk niet voor iedereen weggelegd. "Het is vaak een moeizaam proces," zegt Dirksen. "En je hebt schatjes en ratjes: sommigen jongeren gooien er bewust met de pet naar, of houden zich niet aan de regels. Dan houdt het op, ook voor ons."
Het is belangrijk dat ook de werkgevers leren met de jongeren om te gaan. "Sommige jongens kunnen zich bijvoorbeeld maar een paar uur per dag concentreren en zijn daarna snel afgeleid. Andere doen iets na vijf keer uitleggen nog steeds verkeerd. Veel leidinggevenden snappen niet dat dat meestal geen onwil is."
