12.01.09

Veel scholen niet klaar voor rugzakje

Scholen kunnen de toenemende instroom van leerlingen met een handicap of stoornis niet aan. De klassen zijn vaak te groot, waardoor voor docenten te weinig tijd overblijft om deze zorgleerlingen extra hulp te bieden en daarnaast alle andere scholieren goed les te geven.

Maarten is een zogeheten rugzakleerling. Vanwege zijn handicap krijgt de school geld om extra begeleiding voor hem in te kopen. De docenten die hem helpen zijn daar speciaal voor getraind. Gepest wordt Maarten nooit, zegt hij. Ook niet als hij langer over zijn proefwerk mag doen. "Sommige andere kinderen mogen dat ook", zegt hij. Maarten is op het Teylingen College in Oegstgeest niet de enige leerling met een 'rugzakje'. Ook in andere klassen zitten er soms twee of drie, zegt zorgcoördinator en leraar Engels Simon Dirkse.
Op het Teylingen College gaat het goed met het rugzakjesbeleid, maar dat is lang niet overal zo. Reguliere basis- en middelbare scholen krijgen steeds vaker te maken met deze zorgleerlingen, en lang niet allemaal zijn ze er op toegerust. De klassen zijn vaak te groot, waardoor voor docenten te weinig tijd overblijft om deze zorgleerlingen extra hulp te bieden en daarnaast alle andere scholieren goed les te geven.

Weinig flexibel

Scholen zijn bovendien te weinig flexibel en docenten weten niet goed hoe ze met de zorgleerlingen moeten omgaan. De mogelijkheden om leraren hiervoor op te leiden, worden lang niet altijd benut omdat scholen geen vervangers kunnen vinden voor vaste krachten die op cursus gaan. Dat stellen de Algemene Onderwijsbond (AOb), onderwijsdeskundigen en ouderorganisaties.
De Algemene Onderwijsbond roept op tot snel ingrijpen om te voorkomen dat de kwaliteit van het onderwijs achteruit gaat en docenten er door overbelasting mee stoppen. Naar verwachting zal het aantal leerlingen met een rugzakje op een reguliere school de komende jaren verder stijgen.

Meer aanmeldingen

Kinderen met ernstige hoor- of zichtproblemen, jongens en meisjes met een lichamelijke of verstandelijke handicap, scholieren die langdurig ziek zijn of psychiatrische- of gedragsproblemen hebben, ze kunnen door de rugzakjesregeling allemaal 'gewoon' onderwijs volgen. Eerder gingen deze kinderen nog naar een speciale school.  Sinds augustus 2003 kunnen hun ouders hen inschrijven op een gewone school. Vorig schooljaar telde het reguliere onderwijs zo ruim 35.000 zorgleerlingen, drieduizend meer dan het jaar ervoor. Naar verwachting zal dat aantal de komende jaren verder stijgen.

Plafond

De Algemene Onderwijsbond kent scholen die uitstekend met de diversiteit kunnen omgaan. "Andere zitten nu al aan hun plafond en vragen zich af hoe het in vredesnaam in de toekomst moet", vertelt bestuurslid Liesbeth Verheggen. "Niet alle docenten kunnen evenveel zorgleerlingen aan."
Volgens Aleid Schipper van de Vereniging WEC-Raad, die de belangen behartigt van het speciaal onderwijs, is het een logische ontwikkeling dat steeds meer ouders zorgkinderen naar een normale school sturen. "Geen enkele ouder plaatst zijn kind met plezier op een speciale school. Die is vaak ver weg en bovendien willen veel ouders graag dat hun kind op een reguliere school integreert met 'normale' kinderen."

Niet goed ingesteld

Uit onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs bleek vorig jaar echter dat zorgleerlingen niet altijd beter af zijn op een reguliere school. Volgens de Stichting Nationaal Fonds Het Gehandicapte Kind (Stinafo) hebben zij een grotere kans te worden gepest. Bovendien hebben lang niet alle scholen voldoende voorzieningen om goed voor die kinderen te zorgen. "Een gehandicapt kind kan in het speelkwartier soms niet eens lekker buitenspelen omdat de speeltoestellen daar niet op berekend zijn", zegt Trees Mau Asam van Stinafo.
Volgens orthopedagoog Luc Stevens is het huidige schoolsysteem niet goed op de zorgleerlingen ingesteld. Hij vindt dat de lessen meer individueel op leerlingen moeten worden toegespitst en dat leerlingen zelfwerkzamer moeten worden. Zo kan de leraar meer aandacht besteden aan leerlingen die dat nodig hebben. Maar we moeten de problematiek van een 'rugzakje' in de klas ook weer niet overdrijven, stelt Stevens. "Aan elk kind is tegenwoordig wel iets te vinden wat niet normaal is. We noemen veel te snel iets een afwijking, een leerachterstand of probleemgedrag."

Mentaliteit

Volgens adjunct-directeur Frank de Haan van het Teylingen College, die zelf positief is over de rugzakregeling, is het ook een kwestie van mentaliteit. Leraren moeten bereid zijn rekening te houden met zorgkinderen. Dat hoeft niet altijd ingewikkeld te zijn. "Wanneer het huiswerk op het bord staat, moet je wel controleren of iemand als Maarten het echt in zijn agenda heeft opgeschreven."

Bron: ANGO