15.07.09

'Ook met handicap kun je achter de kassa'

Als je het syndroom van Down hebt moet je niet op voorhand worden uitgesloten van werk. In de supermarkt bijvoorbeeld, zijn er best mogelijkheden. "Zeker met die streepjescodes is dat werk er een stuk overzichtelijker op geworden.” Minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) is aan het woord.

Hij noemt het voorbeeld omdat hij de gehandicapte caissière van dichtbij kent. Zij is familie. "Het meisje is heel gelukkig dat ze deel uitmaakt van de normale maatschappij. Ze heeft haar school afgemaakt en heeft een echte baan, maar wel op haar niveau. Dáár ben ik voor veel meer jongeren op uit.”

De uitkering voor gehandicapte jongeren, de Wajong, verandert vanaf 1 januari zo ingrijpend dat Donner er liever een andere naam aan zou geven. "De uitkering als automatisme verdwijnt, maar in plaats daarvan kijken we voortaan naar wat een jongere nog wél kan. Die capaciteit moeten we benutten; omdat we dat als maatschappij nodig vinden, maar vooral omdat de jongeren het zelf willen. Steeds hoor ik weer van ze dat ze mee willen doen, dat ze ook aan de slag willen.”

Wajongstempel

Ouders en onderwijzers lieten gehandicapte jongeren volgens Donner in het verleden vaak te gemakkelijk in de Wajong stromen. Allemaal met de beste bedoelingen, maar de uitwerking was volgens hem funest. Jongeren die eenmaal het Wajong-stempel opgedrukt kregen, hadden meteen nóg een grotere achterstand op de arbeidsmarkt. "Het betekende immers voor de werkgevers dat een jongere meer aandacht zou vragen, meer zou kosten en minder zou opleveren. Die jongeren stonden, met de beste bedoelingen van hun ouders, echt helemaal achteraan.”

 Een op de drie gehandicapte jongeren zal waarschijnlijk nooit echt kunnen werken. Voor de zwaar geestelijk gehandicapte jongere is ook met heel veel fantasie geen betaald werk te vinden. Hij blijft recht houden op de uitkering. 'Maar voor alle anderen zijn er kansen en is de uitkering het laatste station", zegt Donner. "We zijn in de loop der jaren door de economische vooruitgang en de stijging van de lonen het werk kwijtgeraakt dat vroeger al door deze mensen werd gedaan. Eenvoudig schoonmaakwerk, de hulp in de winkel, de jongen die in het ziekenhuis de was rondbrengt. Dát werk.”

Jonge academici met een handicap

Maar een gehandicapte hoogleraar is even welkom. Donner kwam ze tegen bij zijn rondgang door het land; jonge academici met een handicap. Ze moesten er niet aan denken om met een uitkering thuis te zitten. „Als je blind bent of een been mist, hoeft dat in veel gevallen geen belemmering meer te zijn, de aanpassingen zijn er en ze functioneren steeds beter. Werkgevers moeten begrijpen dat zij die aanpassingen niet allemaal zelf hoeven te betalen.”

In een plan dat hij vandaag naar de Tweede Kamer stuurt, komt Donner met een heel pakket voorstellen voor werkgevers waarmee gehandicapte jongeren makkelijker aan een baan komen. Scholieren krijgen een jobcoach, bedrijven ondersteuning bij het in dienst nemen van gehandicapten en Nederland wacht een cultuuromslag. Donner: ,,Ik wil er aan werken dat iedereen, ook de jongeren zelf, inziet dat werken, dat meedoen, echt van belang is. Albert Heijn en Super de Boer zetten zich daar voor in. In elk Albert Heijnfiliaal werkt binnenkort een jongere met een handicap en het Slotervaartziekenhuis steekt ook de nek uit.

Praktische problemen oplossen

Maar voor het zover is moeten er nog wel wat praktische problemen worden opgelost. Tot nu toe werd bijvoorbeeld nergens bijgehouden wat voor handicap een Wajong-gerechtigde had. Bemiddeling wordt dan wel erg lastig. ,,Ook dat stamt uit de tijd dat deze jongeren vooral zielig werden gevonden en dat de algemene mening was dat we ze niet moeten lastigvallen. De werkvloer zal er in de nabije toekomst anders uitzien. Oudere collega’s, gehandicapte collega’s, het zullen binnenkort geen uitzonderingen meer zijn.”

Bron:Axel Veenhuizen,  Algemeen Dagblad