'Gemeenten kunnen de dramatische stijging in vraag naar jeugdzorg keren'

Een nieuwe inhoudelijke aanpak, met herintroductie van positief jeugdbeleid, een gemeenschap die mede-opvoedt (in plaats van anoniem een overlastmeldlijn te bellen) en niet al het afwijkende gedrag als medische stoornis zien.

Met deze insteek kunnen gemeenten de stelselherziening gebruiken om het tij in de Jeugdzorg ten goede te keren, aldus professor Micha de Winter tijdens de VNG-Nicis Atriumlezing over de Jeugdzorg op 17 februari bij de VNG.

Behalve Micha de Winter spraken ook Erik Gerritsen, bestuurs- voorzitter van Bureau Jeugdzorg Amsterdam en Erik Dannenberg, wethouder Zorg en Publieke gezondheid en voorzitter van de VNG-commissie Gezondheid en Welzijn voor een bomvolle Atriumzaal. Een duidelijk signaal dat de onderwerpkeuze een goede was, aldus directieraadvoorzitter Ralph Pans in zijn openingswoord

Inhoud en vorm
Volgens De Winter is het grootste probleem in de jeugdzorg nu de inhoudelijke aanpak en niet de organisatievorm. Dit betekent dat een stelselherziening geen gegarandeerde oplossing is. Gerritsen onderschrijft de inhoudelijke visie van De Winter, maar betoogde ook dat de huidige organisatievorm wél een onderdeel van het probleem is en het onderbrengen van alle jeugdzorg bij gemeenten dus op zichzelf al een deel van de oplossing.

Valkuilen
Gerritsen wees gemeenten op een aantal valkuilen waar ze als aankomend opdrachtgever niet in moeten trappen:
• Vergeet niet te investeren in deskundig opdrachtgeverschap: jeugdzorg is ingewikkelde materie!
• Voorkom dat de gedwongen jeugdzorg wel bij Justitie blijft, de aanpak moet 'community-based' zijn, alleen strafrechtelijk werkt niet.
• Vergeet niet dat de eigen sociale omgeving van het kind voor 40% bepaalt of de aanpak slaagt. Investeer daar dus in!
• Bij iedere overdracht van de jongere aan een andere behandelaar verlies je 40% aan effectiviteit en vertrouwen. Hou alles dus in één hand.
• Scheidt de niet-willende van de niet-kunnende ouders. De eerste groep wil je niet in je CJG, ze schrikken welwillende ouders die voor een laagdrempelig advies komen af.
• Werk buurtgericht, versterk de eigen sociale omgeving en werk met ‘gezinsmanagement': één gezin, één plan en één gezinsmanager.

Deskundige bestuurder
Als wethouder jeugd- en gezondheidsbeleid, die jarenlang in de zorg werkte en lid was van de commissie-Paas heeft Erik Dannenberg ook duidelijke ideeën over de decentralisatie:
• Afschaffen van het denken in 1e, 2e en 3e lijn. Iedere overdracht bij doorverwijzing kost tijd en vertrouwen. Denk analoog aan de commissie-Paas liever in cirkels: de eerste staat dichtbij het kind, blijft er altijd bij en roept waar nodig de hulp in van specialisten in de tweede en derde cirkel.
• Afschaffen van de talloze indicatiesystemen: we doen nu niks voor er een etiket opzit. Kijk voortaan naar het kind in plaats van de diagnose!
• Voorkom de U-bocht constructie waarbij kleine gemeenten de jeugdzorg via opdrachtgeverschap weer volledig teruggeven aan de provincie: zij missen de verbinding met welzijn, sport en andere steunfactoren in de buurt, die juist zo belangrijk zijn!

Debat
De lezing eindigde met een debat met de zaal. Corrie Noom, wethouder van de gemeente Zaanstad zei veel vertrouwen te hebben in gemeenten als nieuwe opdrachtgevers van de Jeugdzorg, ook de kleine. Ieder dorp en iedere wijk zal verantwoordelijk worden voor het voorkomen van misstanden én het versterken van de betrokkenheid van ieder lid van de gemeenschap bij het opvoeden. Dat kunnen we niet alleen aan de ouders zelf overlaten. Deze ontwikkelingen zullen de vraag naar gedwongen jeugdzorg doen afnemen, 'een tendens die je nu al ziet', aldus Noom.

Boekje en film
Alle bijdragen aan de lezing zijn gefilmd, zie onderstaande links. Alle deelnemers krijgen ook een boekje met de uitkomsten toegestuurd, dit verschijnt ook digitaal op de websites van de VNG en Nicis.
Meer informatie:
• Gefilmde bijdrage Micha de Winter
• Erik Gerritsen
• Erik Dannenberg

Bron: VNG