Verschuiving in aanpak jeugdwerkloosheid zichtbaar

De Inspectie Werk en Inkomen ziet een kentering in de benadering van jeugdige werklozen door gemeenten en UWV. De nadruk ligt steeds meer op het naar werk begeleiden van deze jongeren.

Daarbij wijzen gemeenten en UWV jongeren erop dat ze moeten meewerken aan hun re-integratie. Doen ze dat niet, dan heeft dat consequenties voor hun uitkering. Ook als ze een arbeidsbeperking of niet voldoende scholing hebben, moeten ze alles op alles zetten om aan het werk te komen. Alleen maar inschrijven voor een uitkering is er dus niet meer bij.

Gemeenten moeten iedere jongere die zich bij het gemeenteloket meldt voor een uitkering een passend 'werkleeraanbod' geven. Dat is niet altijd eenvoudig, bijvoorbeeld bij jongeren die met meerdere problemen kampen. Gemeenten willen dat jongeren in ieder geval zoveel onderwijs volgen dat ze een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt halen.

UWV stelt voor iedere Wajonger met arbeidsmogelijkheden een 'participatieplan' op met daarin de afspraken met de Wajonger over de te volgen weg naar werk. De jongere die de afspraken niet nakomt, kan een maatregel tegemoetzien. In sommige gevallen zijn daar wel nadelen aan verbonden. Case managers van gemeenten wijzen erop dat jongeren dan kunnen afhaken en uit zicht raken. Arbeidsdeskundigen van UWV melden dat verwijtbaarheid bij Wajongers vaak moeilijk is vast te stellen. Gebrek aan medewerking is nogal eens eigen aan het ziektebeeld.

Gemeenten werken veel samen met onderwijsdiensten om voortijdige schooluitval te bestrijden, UWV is actief in netwerken met het speciaal onderwijs en praktijkscholen. Ook is er samenwerking met zorgverleners. IWI ziet op het gebied van samenwerken ook nog belangrijke verbetermogelijkheden. Zo is het van belang dat gemeenten en UWV werkgevers gecoördineerd benaderen voor het plaatsen van jongeren. Als gemeenten en UWV hier beter samenwerken, kan dat bijdragen aan het plaatsen van meer jongeren. Als werkgevers vacatures beschikbaar stellen voor kwetsbare jongeren, moeten gemeenten en UWV wel snel kunnen 'leveren'. Dat blijkt voor UWV vaak lastig. UWV werkt aan een verbetering van het ICT-systeem om de kenmerken van een Wajonger beter te kunnen koppelen aan de functie-eisen van de vacatures.

Om de deelname van jongeren aan de arbeidsmarkt te verhogen, is eind 2009 de Wet investeren in jongeren ingevoerd en begin 2010 de nieuwe Wet Werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten. IWI onderzocht of gemeenten en UWV de beoogde omslag in benadering hebben gemaakt. Gemeenten waren door de aanpak van de jeugdwerkloosheid en de Work First aanpak bij de WWB overigens al enige tijd gewend aan de nieuwe benadering. Voor UWV betekende de invoering van de nieuwe Wajong in 2010 een grotere omslag.

Bron: Inspectie Werk en Inkomen